ΣΤΕΡΓΙΟΥ Γ. ΣΠΑΝΑΚΗ
ΠΟΛΕΙΣ ΚΑΙ ΧΩΡΙΑ
ΤΗΣ
ΚΡΗΤΗΣ
ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ
(ΜΗΤΡΩΟΝ ΤΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ)
ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ
ΡΟΥΣΕΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΗ
ΤΟΜΟΣ Β
ΕΚΔΟΤΗΣ: Γ. ΑΕΤΟΡΑΚΗΣ ΑΕΒΕ
ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ - ΠΡΟΣΦΟΡΑ
Παγκρήτια Ημερήσια Εφημερίδα
ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2001
Σαϊτούρες, οι. Χωριό και κοινότητα επαρχίας και
ν. Ρεθύμνου, κάτ. (1981) 195, υψ. 350 μ. Απέχει από το
Ρέθυμνο 24,5 χλμ. Διαδρομή: Διακλάδωση αριστερά
στο 13,4 χλμ. τού παλαιού δρόμου προς Χανιά - Κα-
λονύκτι - Παλαίλιμνος - Ρούστικα - Σαϊτούρες.
Αναφέρεται στην επαρχία Ρεθύμνου το 1577 από το
Fr. Barozzi, (f°26r) Saitures, από τον Καστροφύλακα
(Κ174) Saittures με 387 κάτ. το 1583 και(Κ183) Saitures
με 794 οφειλόμενες αγγαρείες. Στην τούρκικη απο
γραφή τού 1659 Sayturus με 24 σπίτια. (Ν. Σταυρινίδη,
Απογραφικοί Πίνακες, «Κρητικά Χρονικά», KB ', σ.
130). Στην απογραφή τού 1881 Σαϊτούραις στο δήμο
Ρουστίκων, κάτ. Χριστιαν. 138 και Τούρκ. 107, το
1900 Σαϊτούρες στον ίδιο δήμο, κάτ. 190, το 1920
είναι έδρα ομώνυμ. αγροτ. δήμου, κάτ. 228, το 1928
έδρα ομών. κοινότ. κάτ. 224, το 1940 αι Σαϊτούραι,
κάτ. 257, το 1951 244, το 1961 213 και το 1971 κάτ. 196.
Ο Franc. Basilicata αναφέρει στην έκθεσή του το
1630: «Στη μέση τού χωριού είναι μιά παλαιά ορθόδοξη
εκκλησία, η Παναγία στις Σαϊτούρες, όπου βρίσκεται
μιά αλυσίδα σιδερένια, ως εκείνη των γαλεότων. Από
τη μιά άκρα είναι δεμένος ένας σταυρός επίσης σιδε
ρένιος, σκεπασμένος με ασήμι αλλά από το χρόνο
είναι φθαρμένος και ποτέ δεν μπόρεσε μάστορας να
τον διορθώσει μαζί με την αλυσίδα, γιατί αμέσως θα
κοπούν τα χέρια του. Όπως λένε οι γεροντότεροι
βρέθηκε εκεί κοντά στην εκκλησία, πριν να κτιστεί
το χωριό.
Ο Σταυρός αυτός έχει τη δύναμη να θεραπεύει τούς
φρενοβλαβείς και τούς δαιμονισμένους. Τούς δένουν
με την αλυσίδα και-αφού τούς ξαπλώσουν κατά γής
βάζουν το σταυρό στο στήθος των. Ο σταυρός τρέχει
αμέσως και βάζει την αριστερή κεραία του στο στόμα
τού δαιμονιζομένου. Σε 2-3 ώρες αρχίζει να πρήσκεται
το πρόσωπό του και βγάζει αφρούς από το στόμα. Σε
λίγο ξεπρήσκεται και σηκώνεται υγιής.
Ο αείμνηστος φίλος Χριστόφ. Σταυρουλάκης από
το Ρέθυμνο με πληροφόρησε το 1969 ότι ο γνήσιος
σταυρός είναι ιδιοκτησία τού Γεωργ. Παπαδάκη από
τις Σαϊτούρες, που τον κληρονόμησε από τούς γονείς
του και αυτός που βρίσκεται στην εκκλησία είναι
κίβδηλος.
Τον ίδιο χρόνο μού γράφει ο άλλος φίλος από το
Ρέθυμνο δικηγόρος Μιχ. Μ. Παπαδάκης, αείμνηστος
κι αυτός σήμερο, ότι μιά κυρία περιέφερε το σταυρό
με την αλυσίδα στην Κρήτη και θαυματουργούσε,
χρηματιζόμενη. Την συλλάβαν στο Λασίθι και έγινε
δίκη στην οποία ήταν συνήγορός της και αθωώθηκε.
(Βλ. Σ. Σπανάκη, Μνημεία Κρητ. Ιστ. V, σ. 55).
